navigatie:

Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen Veiligheidsregio 12

Medische hulpverlening bij grootschalige ongevallen en rampen: GHOR

Ambulancezorg is in de regio Kennemerland in principe gericht op de individuele patiënt. Maar als zich een incident voordoet waarbij meerdere slachtoffers vallen, is een andere aanpak vereist.

Als zich een incident voordoet waarbij meerdere slachtoffers vallen, heeft het team van de ambulance die als eerste ter plaatse is de taak de hulpverlening te coördineren totdat leidinggevenden het van hen overnemen. Zij dragen groene hesjes en de ambulance voert groene zwaailichten, zodat voor andere ambulances en hulpdiensten zichtbaar is wie de leiding heeft. Extra ambulances worden gestuurd en de Officier van Dienst Geneeskundig (OvD-G) komt ter plaatse om de leiding op zich te nemen.

Blijkt een incident van grote omvang wordt vaak bijstand gevraagd van naburige regio’s. Zijn er veel gewonden, dan zal door de meldkamer de Geneeskundige Combinatie gealarmeerd worden. De Geneeskundige Combinatie bestaat uit:

SIGMA staat voor Snel Inzetbare Groep ter Medische Assistentie. Dit zijn vrijwilligers van de Geneeskundige Eenheid (GE) van het Rode Kruis met een speciale opleiding. Het SIGMA-team bestaat uit een coördinator, chauffeur en zes SIGMA-leden. Het SIGMA-team verplaatst zich met een busje met een aanhangwagen. Het SIGMA-team bezit een opblaasbare tent die ook verwarmd kan worden, de zogenaamde Trell-tent. De tent wordt overwegend gebruikt als gewondennest waar gewonden worden verzameld, behandeld en op urgentieklasse ingedeeld (triage). Het SIGMA-team heeft bij een grote calamiteit als taak om de Trell-tent op te zetten en de professionele hulpverleners te ondersteunen bij de behandeling van slachtoffers. Ook bewaken de SIGMA-leden de gestabiliseerde slachtoffers die wachten op vervoer. Zij beschikken over speciale ALS-koffers (advanced life support) met diverse attributen voor het behandelen van patiënten.

AMBU-team bestaat uit twee ambulancechauffeurs en twee ambulanceverpleegkundigen. De taak van het AMBU-team is het triëren of  het verrichten van handelingen voor het behoud en/of herstel van vitale functies en het voorkomen van tijdelijke of blijvende invaliditeit. Als het Ambu-team wordt ingezet, blijft het team op het rampterrein werkzaam en houdt zicht niet bezig met het transport naar ziekenhuizen.

Mobiel Medisch Team (MMT) bestaat uit een arts en een verpleegkundige van een Traumacentrum. Het Mobiel Medisch Team verplaatst zich per helikopter of met een speciale MMT-bus. Als het team zich per helikopter verplaatst, maakt de piloot ook onderdeel uit van het MMT. De piloot van een traumahelikopter assisteert ter plaatse de arts en verpleegkundige wanneer de bewaking van de helikopter door de politie is overgenomen. De verpleegkundige assisteert de piloot tijdens de vlucht. Ter plaatse assisteert de verpleegkundige de arts bij het verrichten van medische handelingen. De arts is specifiek opgeleid voor spoedeisende geneeskunde op de locatie van het incident en mag vergaande medische handelingen verrichten die een verpleegkundige niet mag. De arts heeft geen vliegtechnische taken.

Officier van Dienst (OvD-G) is een ambulanceverpleegkundige met een aanvullende opleiding. Hij of zij komt bij incidenten met meerdere ambulances ter plaatse en heeft de leiding over de inzet. Wanneer de Geneeskundige Combinatie wordt ingezet, staat deze onder leiding van de OvD-G, of meerdere OvD-G's, afhankelijk van de grootte van het incident.

Materiaalploeg (GE-Mat.groep) van de Geneeskundige Eenheid van het Rode Kruis is in de regio Kennemerland uniek. De Materiaalploeg wordt tijdens een grootschalige calamiteit ingezet om de Haakarmbak (zie hieronder) te bemensen. Bovendien zorgen zij voor het hervullen van de ALS-koffers van de SIGMA-leden. Tevens kan de materiaalploeg hun tent opzetten mocht dit nodig blijken te zijn. De GE-Mat.groep zorgt er dus voor dat het gehele SIGMA-team direct inzetbaar is en blijft.

Haakarmbak

Alle eenheden van de Geneeskundige Combinatie hebben een werkvoorraad voor minimaal twee uur. Wanneer een inzet langer duurt, wordt de speciale GHOR-Haakarmbak ingezet. In deze haakarmbak bevindt zich extra materiaal voor nog eens twee uur. De Haakarmbak wordt vervoerd door een speciaal haakarmvoertuig van de regionale brandweer.

Triage

Bij een grote calamiteit worden slachtoffers ingedeeld in urgentieklassen. Dit wordt triage genoemd. Triëren gebeurt in drie categorieën:  T1, T2 en T3

Naast de OvD-G zijn er nog diverse andere functionarissen die ter plaatse komen bij een grote calamiteit. Een Voorbeeld is een Piketcentralist Ambulance die de (mobilofoon-)communicatie coördineert vanaf het Verbindingen- en Commandovoertuig (brandweer). Verder is er de Coördinator Gewondenvervoer (CGV) die het vervoeren van de gewonden coördineert.

De rol van het Rode Kruis

Na de Territoriale Congruentie Kennemerland heeft de regio een flinke gebiedsuitbreiding ondergaan. De gemeente Haarlemmermeer inclusief luchthaven Schiphol is sinds januari 2008 onderdeel van de Veiligheidsregio 12 (i.o.). Naar aanleiding hiervan is de Geneeskundige Hulpverlening bij Ongevallen en Rampen en de rol van het Rode Kruis hierin uitgebreid.

De regio telt nu twee SIGMA-uitrukplaatsen. Dit vanwege de diverse risico-objecten als de drie verkeerstunnels, Schiphol en Corus binnen de regio. Uitrukplaats 'Noord' bevindt zich in Velsen, uitrukplaats 'Zuid' bevindt zich in Hoofddorp. Op elke uitrukplaats staat een SIGMA-combinatie. Tevens bevindt zich er het 'actiecentrum'. Dit is de plaats waarvandaan de inzet van het SIGMA-team aangestuurd wordt, met onder meer een verbindingsruimte en mogelijkheden voor overleg.

Naast de SIGMA verzorgt het Rode Kruis in Kennemerland ook de divisie 'Opvang & Verzorging' (OV) bij grootschalige calamiteiten. Dit zijn eveneens vrijwilligers  van het Rode Kruis, die zorgen voor onder meer de opvang van evacués en het inrichten van opvangcentra. De regio Kennemerland telt twee van deze teams, een in noord en een in zuid. Dan is er nog de Dienst Verwanten Informatie (DVI), die bij rampen familie en andere verwanten van getroffenen informeren.

De Geneeskundige Eenheid (waaruit het SIGMA-team wordt gevormd) staat onder leiding van een Hoofd GE. De Teams Opvang & Verzorging staan onder leiding van een Hoofd OV. Hierboven staat de Regio Coördinator Noodhulp (RCN), die eindverantwoordelijk is voor zowel het GE als het OV en de DVI.

Het Rode Kruis vervult dus bijzonder veel taken bij het bestrijden van een grote calamiteit of ramp. Voor een effectieve rampenbestrijding is deze vorm van noodhulp dus onmisbaar.

GHOR is meer…

De GHOR in Kennemerland doet meer dan het verlenen van de medische hulp bij grootschalige ongevallen en rampen. Preventie en Pro-actie is ook een belangrijke taak van Het Veiligheidsbureau Kennemerland (VBK), waar de GHOR Kennemerland onder valt.

De GHOR schrijft plannen en protocollen hoe met een bepaalde calamiteit om te gaan. Zo heeft een grote explosie een andere aanpak nodig dan een verontreiniging van het drinkwater. Ook organiseert het Bureau GHOR opleidingen, trainingen en oefeningen. Hulpverleners moeten weten dat deze plannen er zijn, en wat erin staat. Dat is ook een taak van de GHOR.  Verder adviseert de GHOR over evenementen.
De GHOR let dan op alle aspecten die te maken hebben met de geneeskundige zorg, zoals de bereikbaarheid, (medische) voorzieningen en hygiëne.

Verder verzorgt de GHOR psychosociale hulpverlening bij calamiteiten aan niet-gewonden en houdt men zich mede bezig met de openbare gezondheidszorg. 

Foto's: Niels Folkers & (nr.3) Ron Swart